In een belangrijke ontwikkeling voor de maritieme sector heeft de International Maritime Organization (IMO) officieel de International Code of Safety for Maritime Autonomous Surface Ships (MASS Code) aangenomen. Deze niet-verplichte regels, die op 1 juli 2026 in werking treden, vormen het eerste wereldwijde kader voor schepen die met beperkte of zonder menselijke bemanning opereren.
De MASS Code introduceert een doelgericht kader op het gebied van veiligheid, beveiliging en milieubescherming, vergelijkbaar met die voor bemande schepen. De Code is vooral van toepassing op vrachtschepen onder SOLAS Hoofdstuk I.
Belangrijke elementen zijn:
- Vier niveaus van autonomie, variërend van geautomatiseerde systemen die de bemanning ondersteunen tot volledig autonome schepen die zelfstandig beslissingen kunnen nemen.
- Remote Operations Centres (ROC’s), waarbij de kapitein eindverantwoordelijk blijft, ook wanneer hij of zij zich niet fysiek aan boord bevindt.
- Verhoogde eisen op het gebied van navigatie, connectiviteit, cyberbeveiliging, brandveiligheid, opsporing en redding, en systeemredundantie.
Deze gefaseerde aanpak geeft de sector de tijd om nieuwe technologieën gecontroleerd te testen, terwijl toezichthouders essentiële feedback verzamelen.
De Code biedt meer duidelijkheid over de verantwoordelijkheden tussen de kapitein en het ROC-personeel, wat kan helpen om geschillen na incidenten met autonome systemen te beperken. Tegelijkertijd levert dit wel nieuwe cyber-risico’s op waardoor aanvullende cyber dekking noodzakelijk kan worden.
Ook de menselijke factor blijft cruciaal. Naarmate schepen autonomer gaan varen, zullen vragen rond bemanningsaansprakelijkheid, competentienormen en opleidingsvereisten zich verder ontwikkelen. Bij schadeafhandeling kunnen verbeterde gegevensregistratie en black-box systemen het onderzoek ondersteunen.
De invoering van de MASS Code is een belangrijke mijlpaal in het creëren van een juridisch kader voor de exploitatie van autonome schepen over internationale grenzen heen. Leden met vragen worden uitgenodigd contact op te nemen met NNPC via claims@nnpc-marine.com.
